Konferencja „Przeciwdziałanie szarej strefie”, 8 grudnia 2017, Ministerstwo Finansów

11 grudnia 2017 | Aktualności

8 grudnia 2017 odbyła się konferencja „Przeciwdziałanie szarej strefie” organizowana przez Global Compact Network Poland wspólnie z Ministerstwem Finansów. Zaprezentowano trzeci raport „Przeciwdziałanie szarej strefie w Polsce” oraz podsumowano roczne działania w ramach Programu Przeciwdziałanie Szarej Strefie 2014–2020.

Konferencję otworzył Marian Banaś, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów oraz Szef Krajowej Administracji Skarbowej. Przedstawił działania podjęte w ramach walki z szarą strefą – m.in. pakiety paliwowy, energetyczny, transportowy oraz ustawę SENT. Zaznaczył, że pomimo przeprowadzania mniejszej ilości kontroli, ich efektywność się zwiększa. Z jednej strony zmniejszamy liczbę kontroli – w ten sposób wychodzimy naprzeciw uczciwym przedsiębiorcom, aby im nie utrudniać życia. Ale z drugiej strony – zwalczając szarą strefę, im sprzyjamy, ich działalności. Chodzi o to, aby na rynku panowały równe zasady.

 

Piotr Walczak, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów, Wiceszef Krajowej Administracji Skarbowej, w swoim wystąpieniu skupił się na działaniach podejmowanych w odniesieniu do branży paliwowej. Poza działaniami legislacyjnymi opisał także działania organizacyjne, w szczególności powołanie Krajowej Administracji Skarbowej, które umożliwiło ograniczenie problemów organizacyjnych i prawnych związanych z wcześniejszym rozdrobnieniem działań między różnymi organami administracji skarbowej. Mocno zaznaczył, że walka z szarą strefą to tak naprawdę walka z zorganizowaną przestępczością. Zorganizowane grupy przestępcze zobaczyły, że branża paliwowa jest szczególnie ciekawym miejscem do zarobienia bardzo dużych pieniędzy. […] Walka z szarą strefą jest to walka z przestępczością kryminalną. Wszystkie środowiska kryminalne, które wcześniej zajmowały się wymuszeniami, rozbojami przeszły do przestępczości ekonomicznej. To jest przestępczość zorganizowana.

Przemysław Krawczyk, Dyrektor Departamentu Kontroli i Analiz Ekonomicznych w Ministerstwie Finansów, przedstawił podejście cyfrowe do wykrywania nieprawidłowości. Jednolity Plik Kontrolny, który będzie przekazywany przez 1,6 mln przedsiębiorców sporządzających ewidencję VAT, umożliwi działania analityczne i kontrolne na wielkim zbiorze danych, co umożliwi identyfikację działań i powiązań m.in. mafii vatowskich, karuzelowych. Przyszłe kontrole będą de facto w formie elektronicznej, a analiza będzie dotyczyć 100% przedsiębiorców – przy jednoczesnym ograniczeniu kosztów kontroli po stronie przedsiębiorcy. Naszym działaniem staramy się ograniczyć ryzyko. Nie tylko po stronie administracji, ale też po stronie przedsiębiorców. Przedsiębiorcy ponoszą koszty nieprzestrzegania przepisów przez nich, czy przez ich kontrahentów. Te rozwiązania pozwalają to ryzyko zdecydowanie ograniczyć. 

Roczne działania w ramach Programu oraz wnioski z raportu przedstawił Kamil Wyszkowski, Dyrektor Generalny Global Compact Network Poland. Opisał rozwijane w Polsce unikatowe partnerstwo administracji państwowej, legalnego sektora prywatnego oraz agend międzynarodowych, które ma na celu przeciwdziałanie szarej strefie. Rozwiązanie to może być transferowane do innych krajów Europy Środkowej oraz krajów Ameryki Południowej, które są zainteresowane modelem wypracowanym w Polsce pod auspicjami Global Compact Network Poland. Zaprezentował również barometr zmian, które zostały dokonane w ostatnim roku. Podobnie jak minister Walczak podkreślił, że szara strefa to często tak naprawdę „strefa czarna”. Przestępcy, którzy są w stanie zbudować ogromną, bardzo sprawną sieć logistyczną, mają dostęp do ogromnych pieniędzy, wsparcia prawnego, mają dostęp do grup lobbingowych. I mają dostęp do maszyn, urządzeń, linii produkcyjnych, które umożliwiają produkcję dóbr, dystrybuowanych później w ramach ich sieci dystrybucji. Trzeba tu mówić o zorganizowanych grupach przestępczych.

Po pierwszej części konferencji, podczas której przedstawiono problem szarej strefy w ujęciu horyzontalnym, przedstawiciele branż przedstawili swoją specyfikę walki ze zjawiskiem oraz efekty, jakie udało się do tej pory wypracować.

Branżę paliwową reprezentował Krzysztof Romaniuk, Dyrektor ds. Analiz Rynku Paliw w Polskiej Organizacji Przemysłu i Handlu Naftowego. Zaznaczył, że dokonano dużego postępu w ograniczaniu szarej strefy w branży. Po pierwszych 10 miesiącach br. oficjalny rynek wzrósł o 16%. Przedstawił też postulaty, w tym powołanie koordynatora działań międzyresortowych (zarządzającego całością działań odnośnie rynku paliwowego), uchwalenie ustawy Prawo paliwowe (która by zebrała przepisy porozrzucane w różnych aktach prawnych), stworzenie platformy paliwowej (czyli centralizacji i konsolidacji procesów sprawozdawczych), powołanie stałej platformy konsultacyjnej lub doradczej między administracją a branżą.

Andrzej Kornatowski, Dyrektor ds. Prawnych w British American Tobacco, w imieniu branży tytoniowej podkreślił, że aż trzy z czterech głównych zmian postulowanych przez branżę zostały już wdrożone (eliminacja suszu tytoniowego z legalnego obrotu, powołanie Krajowej Administracji Skarbowej, monitoring upraw). Wyraził nadzieję na szybką zmianę przepisów kodeksu karnego skarbowego. Mocno podkreślił, że zmiany są możliwe dzięki ciężkiej, codziennej pracy funkcjonariuszy w terenie, bez której nie byłoby możliwe osiągnięcie obecnych rezultatów. Wskazał, że modelem współpracy wypracowanym przez Global Compact Network Poland w Polsce zainteresowani są przedstawiciele branży nie tylko w Europie (Wielka Brytania, Chorwacja), ale nawet w Australii.

Leszek Wiwała, Prezes Związku Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy, zaznaczył, że walka z szarą strefą w branży spirytusowej to jest kwestia bezpieczeństwa – w ubiegłym roku w samych szpitalach zmarło 61 osób w wyniku zatrucia glikolem i metanolem. Docenił, że zaczął realnie działać telefon interwencyjny oraz kontrole na festynach i targowiskach, gdzie jako rzekome produkty regionalne są w gruncie rzeczy sprzedawane wyroby grup przestępczych sporządzane na bazie odkażonego alkoholu przemysłowego. Zaprezentował, po czym rozpoznać nielegalne wyroby, które nadal są łatwo dostępne. Postulował łączenie przez służby spraw – np. produkcja etykiet, butelek, alkoholu – co pokaże rzeczywistą skalę działań przestępczych.

Maciej Makuszewski, Dyrektor Biura Strategii Totalizatora Sportowego Sp. z o.o., przedstawił problem szarej strefy z perspektywy branży hazardowej. Zaznaczył, że dla odpowiednio wyedukowanego klienta gaming nie jest zagrożeniem, ale rozrywką, dlatego bardzo ważna jest edukacja w tym zakresie. Od 2009 roku do 2015 roku przychody sektora legalnego gamingu w Polsce spadły o połowę, co było wynikiem ekspansji szarej strefy i skutkowało spadkiem bezpieczeństwa u klientów. Celem ustawy hazardowej, która weszła w życie 1 kwietnia, było ograniczenie szarej strefy i ochrona graczy. Umożliwiła ona blokowanie stron internetowych, na których prowadzona jest nieopodatkowana w Polsce działalność hazardowa. Efektem ustawy był wzrost legalnego rynku zakładów wzajemnych w tym roku o 200% mimo braku dużego wydarzenia sportowego.

Michał Kanownik, Prezes ZIPSEE „Cyfrowa Polska”, zaprezentował problem szarej strefy w ujęciu branży urządzeń elektronicznych. Zaznaczył, że rynek tej branży się ucywilizował i przedsiębiorcy mogą uczciwie konkurować na rynku dzięki ograniczeniu sfery przestępczej. Podziękował pracownikom „frontowym”. Docenił powołanie Krajowej Administracji Skarbowej. Wskazał, że w kontekście kontroli skarbowych jest jednak jeszcze wiele do zrobienia – w szczególności zakończenie trwających od wielu lat bezowocnych kontroli, które są utrudnieniem dla uczciwych przedsiębiorców. Na koniec zaznaczył, że wyzwaniem na przyszłość jest budowanie świadomości w szczególności po stronie konsumenta – kupowanie towarów po rażąco niskiej cenie jest w gruncie rzeczy uczestniczeniem w procederze uruchomionym przez oszustów.

Marcin Zawadzki, Prezes Związku Pracodawców HoReCa opisał specyfikę szarej strefy w branży gastronomicznej. Jest to, odmiennie niż w przypadku poprzednich branż, działalność prawie legalna. Jednocześnie działalność pojedynczych osób bez kasy fiskalnej powoduje nakręcenie spirali szarej strefy – kolejni przedsiębiorcy przechodzą do niej, by przetrwać do pierwszego. Konsekwentne wyeliminowanie szarej strefy w tej branży umożliwi legalny zarobek wszystkim przedsiębiorcom. Zaznaczył, że dla sukcesu jest niezbędna współpraca między administracją a branżą, a także zmniejszenie regulacji w branży gastronomicznej – są one często niezrozumiałe dla uczciwych przedsiębiorców i skłaniają do przejścia do szarej strefy.

Konferencję podsumował wiceminister Piotr Walczak. Podziękował przedstawicielom branż za wsparcie procesów legislacyjnych i organizacyjnych, a także Global Compact Network Poland za stworzenie przyjaznej i bezpiecznej platformy współpracy między administracją a branżami. Podkreślił, że uszczelnienie systemu podatkowego i ograniczenie szarej strefy nie byłoby możliwe bez współdziałania z branżami.

Raport zaprezentowany na konferencji jest dostępny na tej stronie.