Co musimy wiedzieć o Porozumieniu Katowickim?

3 stycznia 2019 | AktualnościTagged , , , , ,

Po dwóch tygodniach intensywnych negocjacji w  Katowicach, 196 państw zgodziło się na wdrażanie zasad i celów określonych w Porozumieniu Paryskim z 2015 roku. Głównym celem Porozumienia Katowickiego jest utrzymywanie wzrostu temperatury ziemi i powstrzymywania globalnego ocieplenia. Dokument końcowy konferencji stron, czyli „Pakiet Katowicki”, jest mapą drogową wdrażania Porozumienia paryskiego z 2015 roku.

Kraje o największej rocznej emisji CO² (dwutlenku węgla) w latach 1959-2018. Głównie do emisji miliardów ton CO² przyczyniły się Unia Europejska, Chiny i Stany Zjednoczone. Źródło: Global Carbon Project

Główne zagadnienia zawarte w Pakiecie Katowickim

Zgodnie z niniejszą mapą drogową każdy kraj, który podpisał porozumienie, zobowiązuje się do realizacji uniwersalnych standardów dot. mierzenia emisji oraz do śledzenia ich polityk klimatycznych. Porozumienie wzywa kraje do utworzenia strategii na rzecz redukcji ich własnych emisji CO2 do atmosfery przed rozpoczęciem kolejnej rundy rozmów w 2020 roku. W jaki sposób Strony będą przekazywać informacje na temat swoich dobrowolnych zobowiązań do redukcji emisji (Nationally Determined Contributions), jest również określone w dokumencie.

Mapa drogowa zachęca Strony do przyjęcia długoterminowych strategii zmniejszenia emisji i do ich  prezentacji w 2020 roku. W przypadku państw, które już przedstawiły swoje krajowe plany zobowiązań do 2025 roku, będą one musiały wyznaczyć kolejną strategię do 2030 roku, czyli co pięć lat.

Następnym wymogiem „Porozumienia katowickiego” jest zachęcanie krajów bogatych do udzielenia pomocy krajom rozwijającym się. Pomoc ta będzie polegała na wsparciu podczas wdrażania technologii przyjaznych dla środowiska.

Kraje bogate muszą określić w sposób przejrzysty swoje intencje co do pomocy krajom rozwijającym się, co w konsekwencji przyczyni się do wypracowania efektywnej długoterminowej strategii mającej na celu zmniejszenie emisji CO2 do środowiska.

Impasy podczas negocjacji

Pierwotnie zaplanowane zakończenie negocjacji kilka razy zostało przeniesione. Głównym obszarem spornym okazały się kwestie finansowe, a mianowicie podział państw na grupy „rozwiniętych” i „rozwijających się”. Państwa rozwijające się mają prawo ubiegać się o łatwą pomoc finansową od krajów rozwiniętych. Tak na przykład Turcja zażądała jej usunięcia z listy państw rozwiniętych.

Także opór przeciwko finalnej wersji dokumentu okazała Brazylia. Chodziło głównie o realizację wytycznych artykułu 6 Porozumienia Paryskiego – do 2020 roku utworzyć nowy rynkowy mechanizm na rzecz handlu emisjami, który konsekwentnie umożliwia ich podwójne naliczanie.

Polskie inicjatywy podczas COP24

Jedna z trzech najważniejszych polskich inicjatyw w ramach COP24 była Deklaracja o Solidarnej i Sprawiedliwej Transformacji (Solidarity and Just Transition Silesia Declaration). Niniejsza deklaracja przewiduje realizację działań na rzecz poprawy stanu klimatu zachowując jednocześnie rozwój gospodarczy oraz utrzymując miejsca pracy. Wyraża ona również opinię, że stworzenie gospodarki niskoemisyjnej nie jest możliwe bez uzyskania zgody społecznej. Proces transformacji gospodarki przyjaznej klimatu może okazać się bolesnym dla pracowników, miejsca pracy których będą zlikwidowane lub przekształcone. Dlatego bardzo ważnym jest zapewnienie bezpieczeństwa socjalnego dla takich pracowników.
Następna inicjatywa Polski przygotowana wspólnie z Wielką Brytanią – Partnerstwo dla Elektromobilności – deklaracja Driving Change Together, poświęcona jest rozwojowi transportu elektrycznego, którą poparło więcej niż 40 krajów, 1500 miast i 1200 firm z całego świata. Inicjatywa została zaprezentowana przez Prezydenta COP24 Michała Kurtykę, Premiera Mateusza Morawieckiego oraz Sekretarza Generalnego ONZ Antonio Guterres podczas konferencji prasowej.

Główną ambicją Partnerstwa jest zjednoczenie organizacji pozarządowych, państw, miast i biznesu wokół wspólnego celu – rozwoju elektromobilności poprzez międzynarodową wymianę doświadczeń. Do metod osiągnięcia sukcesu w tym przedsięwzięciu należą między innymi wsparcie prac badawczo-rozwojowych w obszarze elektromobilności, wprowadzenie systemu motywacji dla nabywców elektro-pojazdów, montaż infrastruktury odpowiedniej do elektrycznych środków transportu. Środkiem pomocniczym w realizacji celów Partnerstwa będzie służył nowy fundusz dla elektromobilności, wykreowany wspólnie przez Bank Światowy i Polskę.
Trzecia ostatnia inicjatywa Polski podczas szczytu klimatycznego była Deklaracja Ministerialna „Lasy dla klimatu”, w której chodzi głównie o korzyść ekosystemów leśnych na rzecz przechowywania i absorbowania dwutlenku węgla z atmosfery. Dokument apeluje do krajów, aby one podejmowały działania zmierzające do wdrożenia zasad zrównoważonej gospodarki leśnej.

Podsumowanie

Kluczowymi elementami „Pakietu Katowickiego” zawartymi w Katowickiej Księdze Reguł są:

  • wprowadzenie reguł przejrzystości w działaniach narodów na rzecz walki ze zmianami klimatycznymi, w skutek czego zaufanie miedzy Stronami będzie rosnąć;
  • wprowadzenie wytycznych według których kraje będą zdawać sprawozdania na temat swoich krajowych osiągnięć na rzecz zmniejszenia emisji CO2;
  • zapewnienie krajom jednolitego systemu liczenia emitowanych przez nich gazów cieplarnianych;
  • gwarancja pomocy krajom biedniejszym rozwijającym się w mierzeniu ich emisji CO2 do atmosfery oraz w przekazywaniu informacji odnośnie ich krajowych działań, oraz możliwość przygotowania alternatywnego planu przyszłych działań;
  • wprowadzenie określonych norm monitoringu postępów na rzecz rozwoju technologii niskoemisyjnych w każdym kraju;
  • umówienie kolejnego szczytu klimatycznego COP25 na wrzesień 2019 roku w Chile, na którym zostaną omówione przyszłe strategie na rzecz przeciwdziałania ocieplaniu klimatu oraz określona nowa globalna polityka klimatyczna.

W efekcie ustaleń poczynionych podczas COP24 w 2019 roku GCNP uruchamia komponenty „Efektywność energetyczna” oraz „Elektromobilość” w ramach Programu Zrównoważone miasta.

Zaangażowanie Global Compact Network Poland w COP24 – Czytaj więcej

 

Przygotowała: Victoria Iudina, Global Compact Network Poland