Skuteczność wymiaru sprawiedliwości a walka z szarą strefą: cele – wyzwania – zadania

14 grudnia 2016 | Aktualności - przeciwdziałanie szarej strefie

9 grudnia 2016 r. Global Compact Poland we współpracy z Ministerstwem Finansów oraz Partnerami Programu Przeciwdziałanie Szarej Strefie 2014 -2020 zainaugurował drugi raport „Przeciwdziałanie szarej strefie w Polsce”. Tym razem badania nad szarą strefą zostały ukierunkowane na analizę efektywności wymiaru sprawiedliwości w kontekście walki z szarą i czarną strefą.

Główne wnioski z raportu: 

  • Efektem działań administracji publicznej w zakresie przeciwdziałania szarej strefie i strefie wyłudzeń jest m.in. zwiększenie dotychczasowych wpływów z VAT w 2016 r. (dane za dziesięć miesięcy) o blisko 7,8 mld PLN.
  •  Aby skutecznie walczyć ze zjawiskiem przestępczości gospodarczej i skarbowej, należy (1) motywować społeczeństwo do zwiększenia poziomu ujawnień oraz (2) wzmocnić ich ściganie.
  •  Przekonanie, że przestępstwa skarbowe są czynami o niskiej lub średniej szkodliwości społecznej nie ma już odzwierciedlenia w faktach. Blisko 82 mld PLN pustych faktur zidentyfikowanych przez kontrolę skarbową w 2015 r. pokazuje skalę problemu.
  •  Konieczne jest precyzyjne zdefiniowanie czynów, które powinny być penalizowane. Brak jednoznaczności co do przestępstwa popełnianego w ramach szarej strefy powoduje trudności w ściganiu i karaniu. Najpoważniejszym przestępstwom powinno nadać się odpowiednio poważną rangę – możliwe jest stworzenie odrębnego działu w Kodeksie karno-skarbowym bądź specyfikacji tych przestępstw w Kodeksie karnym.
  •  Organy ścigania, które będą ujawniać i prowadzić postępowania przygotowawcze dotyczące przestępstw gospodarczych i skarbowych, powinny zostać wyposażone w niezbędne uprawnienia
  •  Dostęp do tajemnicy skarbowej i bankowej, możliwość prowadzenia działań operacyjnych i czynności procesowych.
  • Kluczowym elementem będzie wyposażenie ich w wiedzę dotyczącą tego rodzaju przestępczości oraz mechanizmów funkcjonowania szarej strefy i strefy wyłudzeń (systemem szkoleń należy również obejmować sędziów, którzy również powinni specjalizować się w przestępczości skarbowej i gospodarczej).
  •  Nowego podejścia wymaga struktura i wymiar kar przewidzianych za czyny zabronione mające najbardziej drastyczny wpływ na budżet państwa. Wydaje się, iż zaostrzenie karalności może spowodować, iż kary będą bardziej spełniać funkcję odstraszającą i prewencyjną. Na chwilę obecną, maksymalne kary kilku lat więzienia (w praktyce kilku miesięcy w zawieszeniu) nie odwodzą skutecznie nawet od recydywy.
  •  Z uwagi na niską ściągalność kar i korzyści osiąganych przez przestępców gospodarczych (ukrywanie majątku), należy jak najszybciej implementować przepisy unijne dotyczące konfiskaty.
  •  Elementem skutecznego wymiaru sprawiedliwości jest możliwość egzekucji kar. Obecnie, dzięki wykorzystywaniu kruczków prawnych, przestępcy faktycznie nie ponoszą ryzyka i kosztów związanych ze swoją nielegalną działalnością.

okladka

W konferencji wzięli udział m.in. Wiesław Jasiński, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów; Michał Wójcik, Sekretarz Stanu, Ministerstwo Sprawiedliwości; Mariusz Haładyj, Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Rozwoju; Leszek Wieciech, Prezes-Dyrektor Generalny, Polska Organizacja Przemysłu i Handlu Naftowego; Anna Potocka-Domin, Wiceprezes Business Centre Club; Leszek Wiwała, Prezes Związku Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy; Maciej Makuszewski, Dyrektor ds. strategii, Totalizator Sportowy Sp. z o.o.; Andrzej Kornatowski, Dyrektor ds. prawnych, British American Tobacco Polska; Sylwester Cacek, Przewodniczący Krajowej Rady Gastronomii i Cateringu.

Wymiar efektywności jest niezbędnym elementem walki z szarą strefą. Wg raportu Najwyższej Izby Kontroli, nieszczelności systemu podatkowego przynosiły roczne straty w wysokości 80 mld zł. Szacunkowe straty budżetu – to wyłudzenia VAT na poziomie 37 – 60 mld zł. rocznie. Jeżeli wziąć pod uwagę wysokość deficytu budżetowego przewidzianego na następny rok na poziomie 59 mld zł, jest to patologia, która zaważa na ogólnokrajowym rozwoju Państwa. Wg Prokuratury Krajowej z ponad 250 osób skazanych za przestępstwa gospodarcze w ostatnich dwóch latach odsiaduje wyrok tylko 31 osób.

Analiza przeprowadzona przez Global Compact i PwC – Partnera merytorycznego Programu wskazała słabe miejsca tego systemu: słabe przygotowanie materiału dowodowego, niskie kwalifikacje sędziów, niedostateczne uprawnienia i słaba koordynacja działań służb ścigania itd. Ministerstwo Sprawiedliwości wspólnie z Ministerstwem Finansów przygotowało kilka propozycji, mających na celu podwyższenie efektywności wymiaru sprawiedliwości, m.in. regulacje dot. biegłych, konfiskata rozszerzona, projekt związany z wyłudzaniami VAT. Ostatni dotyczy m.in. bardzo mocnego zaostrzenia kar, w zależności od wartości usług i towarów, wykazanych na fakturach, którego wyłudzenie dotyczy; np. 5 mln zł – zagrożone jest karą od 3 do 15 lat pozbawiania wolności, a 10 mln zł – od 5 do 15 lat. Często walka z szarą strefą – to jest nic innego niż walka z zorganizowanymi międzynarodowymi grupami przestępczymi, stąd przygotowanie sędziów i prokuratorów powinno być na odpowiednim poziomie.

 

Zapraszamy do obejrzenia nagrania z konferencji „Przeciwdziałanie szarej strefie w Polsce poprzez efektywny wymiar sprawiedliwości”:

Wystąpienia poszczególnych prelegentów (wraz z czasem w nagraniu):

  • Tomasz Barańczyk, Partner zarządzający w dziale doradztwa prawno-podatkowego PwC w Polsce (00:21 – 00:25)
  •  Sylwester Cacek, Przewodniczący Krajowej Rady Gastronomii i Cateringu (02:25 – 02:34; 03:06 – 03:09)
  • Mariusz Haładyj, Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Rozwoju (01:25 – 01:41)
  • Stanisław Jarosz, Dyrektor Departamentu Budżetu i Finansów, Najwyższa Izba Kontroli (01:41 – 01:48)
  • Wiesław Jasiński, Podsekretarz Stanu, Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej, Generalny Inspektor Informacji Finansowej, Ministerstwo Finansów (01:08 – 01:24; 03:09 – 03:18)
  • Tomasz Kassel, Partner w dziale doradztwa prawno-podatkowego PwC w Polsce (00:25 – 00:45)
  • Andrzej Kornatowski, Dyrektor ds. prawnych, British American Tobacco Polska (02:03 – 02:17; 02:58 – 03:06)
  • Maciej Makuszewski, Dyrektor ds. strategii, Totalizator Sportowy Sp. z o.o. (02:17 – 02:25; 02:52 –  02:58)
  • Anna Potocka-Domin, Wiceprezes Business Centre Club, Dyrektor Instytutu Interwencji Gospodarczych (00:48 – 00:52)
  • Leszek Wieciech, Prezes-Dyrektor Generalny, Polska Organizacja Przemysłu i Handlu Naftowego (02:34 – 02:45)
  • Leszek Wiwała, Prezes Związku Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy (01:51 – 02:03; 02:45 – 02:52)
  • Michał Wójcik, Sekretarz Stanu, Ministerstwo Sprawiedliwości (00:53 – 01:07)
  • Kamil Wyszkowski, Dyrektor Generalny, Inicjatywa Sekretarza Generalnego ONZ Global Compact w Polsce (00:04 – 00:21)

 

Materiały z konferencji:

Agenda konferencji „Przeciwdziałanie szarej strefie w Polsce poprzez efektywny wymiar sprawiedliwości”

Prezentacja Kamila Wyszkowskiego nt. Programu Przeciwdziałanie Szarej Strefie 2014 – 2020

Prezentacja Tomasza Barańczyka i Tomasza Kassela, PwC – Partnerów merytorycznych Programu nt. głównych wniosków i rekomendacji Raportu „Przeciwdziałanie Szarej Strefie w Polsce”

Konferencja odbyła się w ramach Programu Global Compact Poland „Przeciwdziałanie Szarej Strefie 2014 – 2020”. Partnerami Programu są Polska Organizacja Przemysłu i Handlu Naftowego oraz Totalizator Sportowy, Związek Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy, British American Tobacco Polska, Philip Morris International Polska, Japan Tobacco International, Krajowa Rada Cateringu i Gastronomii, Business Centre Club. Badanie na zlecenie Global Compact Poland przeprowadziła firma doradcza PwC.