Bałtyk


Żegluga Śródlądowa

„Bałtyk dla Wszystkich”

1

 

„Bałtyk dla Wszystkich”

1

„Żegluga Śródlądowa- Wisła”

1

 

„Żegluga Śródlądowa- Odra”

1

 


Water Management


Wypowiedzi ekspertów:

Małgorzata Bogucka-Szymalska:                         dr Jarosław Suchożebrski:

        

Robert Sroka:                                                         dr Przemysław Nawrocki:

       

dr hab. Wiktor Kotowski:                                       Urszula Kowalczyk:

       


Bałtyk:

Rosnący popyt na transport morski, który obsługuje obecnie 80 % wolumenu światowego handlu, stanowi szanse rozwojową dla Polski dzięki jej korzystnemu położeniu nad brzegiem Morza Bałtyckiego. Bałtyk jest jednym z najbardziej obciążonych transportowo akwenów morskich na świecie. Sprzyja to rozwojowi polskiej gospodarki, jednak aby w pełni wykorzystać ten potencjał niezbędne jest stworzenie mapy potrzeb rozbudowy połączeń zaplecza portów, rozwoju infrastruktury terminali, budowy platform i centrów logistycznych. Jednocześnie decyzją Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO), wyspecjalizowanej agendy ONZ, Bałtyk otrzymał status szczególnie wrażliwego obszaru morskiego i został objęty specjalną ochroną ekologiczną. Rozwój gospodarczy oparty o wykorzystanie potencjału Bałtyku stanowi jednocześnie poważne zagrożenie dla wrażliwego ekosystemu akwenu, stąd tak ważne jest aby jego rozwój był zrównoważony.

Cele:

Korytarze transportowe

Wsparcie dla udrożnienia polskiego odcinka korytarzy transportowych Bałtyk – Adriatyk, Morze Północne -Bałtyk oraz rozwoju połączenia transportowego Bałtyk – Morze Czarne (tzw. Via Carpathia).

Infrastruktura

Mapa potrzeb dla rozbudowy połączeń zaplecza, rozwoju infrastruktury portowej oraz terminali, budowy platform i centrów logistycznych. Wśród portów bazowych sieci TEN-T znalazły się 22 lokalizacje na Bałtyku, co potwierdza rosnący popyt na transport morski, który obsługuje obecnie 80% wolumenu światowego handlu i jest szansa rozwojowa dla krajów leżących w basenie Morza Bałtyckiego, w tym Polski.

Energetyka

Morze Bałtyckie ma w sobie także ogromny potencjał energetyczny. Celem Programu Bałtyk jest zwrócenie uwagi na potrzebę dywersyfikacji źródeł energii, a także inwestycje w innowacje z zakresu energetyki.

Bezpieczeństwo

Bałtyk jest jednym z najbardziej obciążonych transportowo akwenów morskich na świecie, przez jego wody przewożonych jest rocznie ok. 800 mln ton ładunków i 14 mln kontenerów. Jednym z celów jest debata o bezpiecznym transporcie na Morzu Bałtyckim oraz bezpiecznym przemyśle wydobywczym.

Ekosystem

Morze Bałtyckie otrzymało status Szczególnie Wrażliwego Obszaru Morskiego (PSSA) decyzja Międzynarodowej Organizacji Morskiej – wyspecjalizowanej agendy ONZ ds. mórz i oceanów. Ochrona ekosystemu Morza Bałtyckiego, w tym zapobieganie procesowi eutrofizacji, zostało uznana za jeden z kluczowych priorytetów.


Żegluga Śródlądowa:

Sieć rzeczna w Polsce jest jedną z lepiej rozwiniętych w Europie. Mimo to, niewykorzystanych pozostaje ponad 3600 km szlaków wodnych. Jednocześnie transport rzeczny jest ekologiczny, tani i bezpieczny. Całkowite koszty zewnętrzne generowane przez żeglugę szacuje się na 7 razy niższe niż w przypadku transportu samochodowego. Niestety w Polsce od kilkunastu lat żegluga śródlądowa stanowi jedynie między 0,6 a 0,7 % udziałów w przewozie towarów podczas gdy średnia europejska wynosi ponad 7%. W przypadku energetyki wodnej jest jeszcze gorzej. Energetyka wodna wykorzystuje mniej niż 19% potencjału energetycznego polskich rzek. Wspólna praca świata biznesu, nauki i administracji daje efekty w postaci lepszego wykorzystania transportowego, energetycznego, gospodarczego oraz środowiskowego polskich rzek zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju.

Cele:

Transport

Celem jest rozbudowa polskich dróg śródlądowych. Polska ma jeden z najwyższych w Europie udziałów transportu drogowego w transporcie ogółem. Mimo że sieć rzeczna w Polsce jest jedną z lepiej rozwiniętych w Europie, to niestety nie jest ona wykorzystywana. Obecnie posiadamy ponad 3600 km niewykorzystanych szlaków wodnych. Transport wodny jest najtańszym (ok. 30% tańszym niż transport
kolejowy) oraz najmniej emisyjnym środkiem transportu (emisja CO2 w przypadku żeglugi wynosi ok. 33,4 g/tkm, transportu samochodowego – 164 g/tkm, kolei – 48,1 g/tkm).

Gospodarka wodna

Rozwój żeglugi śródlądowej i infrastruktury rzecznej, w tym zbiorników retencyjnych, jest bardzo potrzebny w związku z zapobieganiem skutkom zmian klimatycznych, jak susze czy powodzie. Zagadnienie żeglugi śródlądowej jest kompleksowe i dotyczy zarówno kwestii gospodarczych, transportowych jak i środowiskowych – wzrost świadomości społeczeństwa, administracji i świata biznesu w tej kwestii to jeden z priorytetów.

Energetyka

Polskie rzeki mają ogromny potencjał energetyczny (dla samej Wisły wynosi on ok. 6,5 TWh), który powinien być wykorzystywany m.in. ze względu na zapotrzebowanie na odnawialne źródła energii, co zwiększy także bezpieczeństwo energetyczne Polski.


Działania w poszczególnych latach:


Działania w roku 2018

W roku 2018 odbyło się kilka kluczowych wydarzeń:

  • Global Climate Action Playbook 2018, 8 stycznia 2018 Nowy Jork
  • UN Global Compact ogłasza Business Action Platform for the Ocean, 23.02.2018 Nowy Jork
  • 9 marca zostało podpisane Memorandum of Understanding z Ministerstwem Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej. Oficjalna współpraca będzie obejmować wsparcie i doradztwo w takich obszarach jak zmiany klimatu, zarządzanie kryzysem wodnym, zrównoważony rozwój dróg śródlądowych, energia wodna – wszystko to poprzez inkluzywne platformy scalające publiczną, prywatną i ekspercką wiedzę i doświadczenie.
  • Światowy Dzień Wody, debata o eutrofizacji oraz broni chemicznej na dnie Bałtyku, 22.03.2018, Warszawa
  • World Water Forum – 18-23.03.2018, Brazylia
  • Inauguracja UN Water Action Decade,Jak biznes może umocnić pozycję kobiet poprzez zarządzanie gospodarką wodną? 28.03.2018 Nowy Jork
  • 29 marca 2018 – spotkanie Zespołu Roboczego ds. Koordynacji wdrażania Strategii UE dla regionu Morza Bałtyckiego w Polsce (Ministerstwo Spraw Zagranicznych). Podczas spotkania Kamil Wyszkowski, Dyrektor Generalny Global Compact Network Poland, zwrócił uwagę na wciąż aktualne wyzwania związane z samym Morzem Bałtyckim – w szczególności broń chemiczną zatopioną w Bałtyku w 1946, eutrofizację i kryzys wodny. Przedstawił też uruchomiony przez Global Compact Network Poland program wodny, w ramach którego w porozumieniu z Ministerstwem Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej będziemy starali się znaleźć odpowiedzi na te wyzwania.
  • Debata o kryzysie wodnym, Kongres Geografii Polskiej, Warszawa, UW 12.04.2018
  • 18 kwietnia 2018 odbyło się Biznesowe Forum Interesariuszy (Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej). Forum było wydarzeniem towarzyszącym międzynarodowej konferencji pn. „Żegluga Łączy”, której Global Compact Network Poland było partnerem. Spotkanie dotyczyło działań na rzecz rozwoju polskiego sektora wodnego i żeglugi śródlądowej oraz możliwości jej wykorzystania w działalności biznesowej.
  • Podczas wspomnianej wyżej konferencji został także opublikowany raport „Water Management”. Raport zawiera dwie monografie Ministra Inwestycji i Rozwoju Jerzego Kwiecińskiego dotyczące ekonomicznej sytuacji na Morzu Bałtyckim oraz potencjału wodnych dróg śródlądowych w Polsce.

W dniach 4-5 czerwca 2018 r. w Tallinie odbędzie się 9. Doroczne Forum Strategii UE dla regionu Morza Bałtyckiego. Głównym tematem tegorocznego Forum będzie region Morza Bałtyckiego po roku 2020 – jak usprawnić wdrażanie Strategii UE dla regionu Morza Bałtyckiego w kontekście przyszłej polityki spójności. Na Forum obecne będzie Global Compact Network Poland. Na resztę roku zaplanowane są między innymi takie wydarzenia:

  • 13-15 czerwca – w Szczecinie odbędą się Światowe Dni Morza
  • 15-16 czerwca – Międzynarodowy Kongres Morski w Szczecinie
  • Biznesowe Forum Interesariuszy, wrzesień, Warszawa

W 2018 roku najważniejszym wydarzeniem będzie Szczyt Klimatyczny ONZ (COP24), który odbędzie się w Katowicach w dniach 3-14 grudnia.

Harmonogram 2018:


Działania w roku 2017

Głównym wydarzeniem roku 2017 było podpisanie przez Prezydenta Andrzeja Dudę Europejskiego Porozumienia o Głównych Śródlądowych Drogach Wodnych o Znaczeniu Międzynarodowym (AGN). Jest to podstawowy dokument, wskazujący na kierunki rozwoju sieci dróg wodnych śródlądowych w Europie.

Akcesja ustawy wymusi na Polsce dostosowanie się do norm unijnych w temacie żeglowności na rzekach, ale jednocześnie umożliwi przy tym współpracę międzypaństwową oraz rozwój transportu drogą śródlądową, który jest bezpieczny, ekologiczny i przede wszystkim tani.

Ponadto, Program Water Management promowany był na wielu krajowych, jak i międzynarodowych konferencjach oraz spotkaniach branżowych w obszarze zrównoważonego rozwoju wodnego, ochrony środowiska i współpracy pomiędzy biznesem a administracją rządową. Do najważniejszych należą:


Działania w roku 2016

Na rok 2016 zaplanowane jest wydanie raportu „Żegluga Śródlądowa – Odra”, dotyczącego żeglowności na innej głównej rzece w Polsce – Odrze.

Wydanie kolejnej edycji raportu „Bałtyk dla Wszystkich”, którego tematyka skupiać się będzie na aspekcie środowiskowym i zagrożeniach dla wrażliwego ekosystemu Morza Bałtyckiego związanych zarówno z transportem morskim jak i z projektem rozbudowy gazociągu Nord Stream II czy też bronią chemiczną znajdującą się na dnie Bałtyku, jak również na istocie rozbudowy zaplecza transportowego dla portów oraz terminali w ramach Europejskich Korytarzy Transportowych, a także na potencjalne położenia Polski nad brzegiem Morza Bałtyckiego dla bezpieczeństwa energetycznego naszego kraju i regionu.

W grudniu 2015 roku Inicjatywa Sekretarza Generalnego ONZ Global Compact w Polsce podjęła współpracę z Ministerstwem Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej. Raporty „Żegluga Śródlądowa – Wisła” oraz „Bałtyk dla Wszystkich” zostały przedstawione zarówno Ministrowi Markowi Gróbarczykowi jak i Ministrowi Jerzemu Maternie oraz Ministrowi Krzysztofowi Kozłowskiemu. Od tego czasu odbywamy regularne spotkania z Ministerstwem Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, z którym współpracujemy zarówno wspierając Ministerstwo w procesie ratyfikacji Porozumienia AGN jak i w procesie tworzenia partnerstwa administracji publicznej z sektorem prywatnym mającego na celu montaż finansowy dla polityki nowego resortu związanej z rozbudową śródlądowych dróg wodnych w Polsce.

Współpraca została podjęta także z Ministerstwem Rozwoju, gdzie aktualny Sekretarz Stanu, dr Jerzy Kwieciński, odpowiedzialny za wdrażanie funduszy europejskich z perspektywy 2014-2020, był redaktorem naukowym obu raportów.

Inicjatywa Sekretarza Generalnego ONZ Global Compact w Polsce współpracuje także z United Nations Economic Commission for Europe wspierając proces ratyfikacji Europejskiego Porozumienia w Sprawie Głównych Śródlądowych Dróg Wodnych o Międzynarodowym Znaczeniu przez stronę Polską.

W celu realizowania założeń programowych współpracujemy także z UNFCCC (United Nations Framework Convention on Climate Change) oraz z Organizacją Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie.

Tematyka Programu będzie poruszana także na ogólnopolskich konferencjach takich jak: Transport Week w Gdańsku, Europejski Kongres Gospodarczy w Katowicach, Wrocław Global Forum, Forum Ekonomiczne w Krynicy, Forum Przemysłowe w Karpaczu czy Europejskie Forum Nowych Idei w Sopocie. O wszystkich wydarzeniach będziemy na bieżąco informować w podstronie poświęconej aktualnościom.


Działania w roku 2015

Wydany został raport „Żegluga Śródlądowa – Wisła”, który wskazuje na liczne bariery i wyzwania związane z rozwojem sektora żeglugi śródlądowej w Polsce. W raporcie nie brakuje również rekomendacji i propozycji działań na rzecz przywrócenia żeglugi śródlądowej, w tym rozwiązań na rzecz zagospodarowania hydroenergetycznego polskich rzek.

Program wraz z raportem „Żegluga Śródlądowa – Wisła” przedstawiony był na ważnych konferencjach z zakresu rozwoju kraju i regionów, efektywności biznesowej i ochrony środowiska:

Zapraszamy do zapoznania się z Raportem „Żegluga Śródlądowa – Wisła” w wersji elektronicznej oraz ze streszczeniem raportu „Żegluga Śródlądowa – Wisła” w języku angielskim – monografią dr Jerzego Kwiecińskiego, aktualnie Sekretarza Stanu w Ministerstwie Rozwoju oraz Członka Komitetu Stałego Rady Ministrów, sporządzoną na podstawie raportów, których Minister Kwieciński był redaktorem naukowym.


Zapraszamy do zapoznania się z materiałami dotyczącymi problemu wodnego w Polsce dostępnymi w Strefie Wiedzy.