Sygnalista. Czy wciąż kojarzony z donosicielem?

4 września 2019 | AktualnościTagged , , , , , , , , , ,

Mija rok od kiedy weszła w życie “Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu”, która jest także pierwszym krokiem w stronę uregulowania sytuacji sygnalistów. Sygnaliści to osoby, które w dobrej wierze informujących o potencjalnie nieuczciwych i nielegalnych czynnościach firm czy instytucji państwowych. Choć są już pierwsze pozytywne efekty jej działania, polskie społeczeństwo wciąż nie do końca traktuje sygnalistów jako swoich sprzymierzeńców.

 

Wokół wprowadzenia ustawy szybko pojawiły się dwa rodzaje kontrowersji.

 

Pierwsze z nich to krytyczne uwagi prawne dotyczące jakości ustawy i stopnia ochrony, jaki gwarantuje ona sygnalistom. Sceptycy obecnie obowiązującego prawa jako jego wady wymieniali najczęściej brak ochrony sygnalisty w przypadku ujawnienia nieprawidłowości opinii publicznej oraz brak uregulowań dotyczących tzw. zgłoszeń wewnętrznych w ramach struktury organizacyjnej przedsiębiorstwa. Ponadto, obecne regulacje zawężają katalog spraw, co do których, w przypadku ujawnienia nieprawidłowości, sygnaliści podlegaliby ochronie do nieprawidłowości o charakterze korupcyjnymi i gospodarczym, mimo iż w prawie międzynarodowym pozostaje on o wiele szerszy.

 

Drugie to kontrowersje natury obyczajowej związane ze skojarzeniem sygnalisty z donosicielem, kapusiem i osobą działająca w celu uzyskania osobistej korzyści, nie zaś na rzecz dobra społecznego.

 

Z badań przeprowadzonych przez Fundację Batorego, która od wielu lat działa na rzecz regulacji instytucji sygnalisty, wynika jednak, że Polacy popierają kluczowe rozwiązania dotyczące sygnalistów – również te znajdujące się w obywatelskim projekcie ustawy rozszerzającym ochronę sygnalistów względem obecnych regulacji, który zostały przygotowane przez organizacje pozarządowe. Poparcie to niekoniecznie znalazłoby odzwierciedlenie w konkretnych działaniach badanych. Jak wynika z badania, jedynie 26% respondentów zdecydowałoby się na zgłoszenie do przełożonego podejrzenia o korupcji w miejscu pracy. Aż 16% badanych warunkowało swoją decyzję o ujawnieniu naruszenia jego skalą, częstotliwością i sympatią do osoby skorumpowanej. Ponadto, 36% respondentów bało się, że po zgłoszeniu nieprawidłowości zostanie uznanych za donosicieli. Pokazuje to jak wiele pozostaje jeszcze do zrobienia nie tylko w kwestii wprowadzenia szerszej ochrony sygnalistów, ale także podnoszenia świadomości o wadze i pożyteczności tej funkcji oraz budowania zaufania w miejscach pracy i zwiększania akceptacji dla instytucji sygnalisty.

 

Global Compact także ma swój wkład w tworzenie instytucji sygnalisty w Polsce. W 2018 roku w ramach programu ‘Standard Etyki w Polsce’ wydaliśmy raport zawierający projekt założeń do ustawy o działalności sygnalizacyjnej i ochronie sygnalistów.

Weźmiemy także udział w panelu ‘Transparentność warunkiem rozwoju zdrowej gospodarki’, który odbędzie się 4 września o godzinie 12.55 w ramach Forum Ekonomicznego w Krynicy. W trakcie panelu podsumowane zostaną dotychczasowego działania instytucji sygnalisty. Omówione zostaną także kwestie przejrzystości podatkowej, uszczelniania vat oraz skuteczne mechanizmy przeciwdziałania szarej strefie. W dyskusji weźmie udział dyrektor Łukasz Kolano.

 

Zapraszamy na stronę Forum Ekonomicznego w Krynicy.

 

Więcej o badaniu przeprowadzonym przez Fundację Batorego.