Rzecznik Praw Obywatelskich oraz biznes przyjmują Standard Programu Etycznego

13 grudnia 2017 | Aktualności

12 grudnia odbyła się uroczystość przyjęcia Standardu, w ramach corocznej konferencji Programu Standard Etyki w Polsce, organizowanej wspólnie przez Global Compact Network Poland oraz Rzecznika Praw Obywatelskich.

Podczas konferencji Standard ten został oficjalnie przyjęty przez Rzecznika Praw Obywatelskich oraz biznes: firmy 3M, Totalizator Sportowy, L’Oreal, LIDEX, DZP, CECED Polska, Oknoplast, EGIS Polska oraz całe zrzeszenia branżowe: POPiHN, ZIPSEE „Cyfrowa Polska”, ZP HoReCa, PORT PC, a także Akademię Leona Koźmińskiego.

W tym roku motywem przewodnim były Standardy Etyczne i Prawa Kobiet w biznesie. Podczas konferencji goście specjalni prezentowali globalną oraz krajową perspektywę kwestii etycznych i równouprawnienia kobiet. Przedstawiali z różnych ujęć, jak wyglądają standardy globalne i jak odnoszą się do nich regulacje krajowe.

Zebranych przywitał Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich. Podkreślił wagę standardów etycznych i polityk compliance w organizacji. Zauważył, że Global Compact Network Poland przez prowadzony Program wzmacnia i zachęca instytucje publiczne, by przyjmować standard etyczny. Wskazał, że przyjmowanie takich standardów i polityk działa na zasadzie polisy ubezpieczeniowej – jeśli traktuje się je poważnie, to tworzy się jednocześnie procedurę, która nie tylko minimalizuje ryzyko zaistnienia sytuacji problemowych, ale też określa, co należy zrobić, jak postępować, gdy wystąpi sytuacja problemowa. Podkreślił jednocześnie, że w przypadku tego typu dokumentów bardzo ważna jest nie tylko pozytywna deklaracja na przyszłość, ale też rzetelne przygotowanie się do tej deklaracji. […] To jest ważna kwestia, aby nie tylko zajmować się takimi kwestiami na poziomie deklaratywnym, ale też uwewnętrzniać te polityki w pracy.

Kamil Wyszkowski, Dyrektor Generalny Global Compact Network Poland przedstawił założenia i realizację Programu Standard Etyki w Polsce, który stanowi implementację Wytycznych ONZ ds. biznesu i praw człowieka w Polsce. Dotychczas wydano 5 rocznych raportów w ramach Programu. Uczestniczy w nim 157 osób z  73 firm i 29 instytucji, w ramach Grupy Roboczej Programu. W 2018 roku Program będzie realizowany m.in. w ramach grup tematycznych: Standardy etyczne i prawa kobiet w biznesie, Przeciwdziałanie korupcji i ochrona sygnalistów, Standardy etyczne i polityki compliance w łańcuchu dostaw. Dyrektor Wyszkowski zauważył jednocześnie, że promowanie etycznych zachowań w biznesie jest nie tylko polskim problemem, dlatego wypracowany przez GCNP model może być upowszechniany w innych krajach.

Hanna Lehtinen, Ambasador Finlandii w Polsce, przedstawiła problem równouprawnienia płci w swoim kraju. Finlandia jest jednym ze światowych liderów w tej kwestii – w rankingu Gender Equality znajduje się na 3., a rankingu Światowego Forum Ekonomicznego na 2. miejscu. Równouprawnienie płci jest jedną z zasad fińskiego społeczeństwa. Ma to też solidne podstawy regulacyjne. Ustawa o równości płci ma zapobiegać dyskryminacji opartej na płci, szczególnie na rynku pracy. Celowi temu służy m.in. wprowadzenie kwot (m.in. w organach wykonawczych i decyzyjnych administracji publicznej), rządowy program dot. równości płci czy funkcjonowanie rzecznika ds. równości. Działania te przynoszą efekty, co widać np. po wskaźniku zatrudnienia (dla mężczyzn wynosi on 70%, dla kobiet 67%). Jednocześnie wciąż funkcjonują „szklane sufity”, czy nierówności płacowe. Ambasador podkreśliła, że równouprawnienie płci jest procesem ciągłym, także w wypadku globalnych liderów: Jeżeli chodzi o równouprawnienie, możemy być dumni, sprawy mają się dobrze, ale musimy ciągle walczyć.

Ole Egberg Mikkelsen, Ambasador Królestwa Danii w Polsce, przedstawił doświadczenia swojego kraju, który także jest jednym ze światowych liderów w kwestii równości płci. Podkreślił, że wprowadzanie równych praw dla obu płci nie powinno być zależne od stopnia zamożności państwa, ponieważ jest ono korzystne w każdym kraju – zarówno na poziomie narodowym, jak i poszczególnych firm, gdyż ma pozytywny wpływ na wydajność pracy i zamożność. Zachęcił do transferowania doświadczeń jego kraju do Polski poprzez budowanie relacji biznesowych między Polską a Danią. Podkreślił też praktyczne konsekwencje równouprawnienia i różnorodności płci w biznesie: Wynikają z tego korzyści ekonomiczne. Możemy więcej uzyskać w firmie, jeśli mamy mieszane zespoły etnicznie, płciowo. Są one dzięki temu bardziej wydajne.

Paweł Cybulski, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów oraz Wiceszef Krajowej Administracji Skarbowej w swoim wystąpieniu przedstawił problem szarej strefy, która funkcjonuje całkowicie poza jakimikolwiek standardami etycznymi. Celem KAS jest ograniczenie szarej strefy, które jednocześnie będzie wsparciem dla legalnych, etycznych przedsiębiorców. Przedstawił też przypadek Krajowej Administracji Publicznej, nowej instytucji, integrującej od 1 marca br. organy skarbowe funkcjonujące wcześniej odrębnie. Jest to wyzwanie od strony integracji różnych kultur organizacyjnych, transparentności działania, co jest niezmiernie ważne przy wdrażaniu standardów etycznych. Podkreślił, że nie można ograniczać się do proceduralnego aspektu działań: Niezmiernie ważnym czynnikiem jest sens naszego działania. Jeśli nie widzimy sensu w działaniu, to nasze działania będą pozorne, jeśli będziemy mieli cokolwiek wykonać.

Beata Gorajek, Dyrektor Generalna Ministerstwa Rozwoju, podkreśliła wagę promowania standardów etycznych i rolę kierownictwa danej instytucji przy ich wdrażaniu. Wskazała też na rolę kobiet w każdej organizacji oraz wagę wsparcia i pomocy dla nich, szczególnie po przerwie w pracy związanej z urlopem macierzyńskim. Złożyła deklarację, że Ministerstwo Rozwoju nie tylko będzie aktywnie współpracowało z tymi, którzy wdrożyli już Standard Etyczny w sposób systemowy, ale stworzy też zespół projektowy, który standardy będzie wdrażać. Wskazała na powszechność wagi standardów etycznych w miejscu pracy: Musimy pracować nad zmianą mentalności i kultury organizacyjnej. I nieważne, czy budujemy ją w firmie czy jednostkach administracji rządowej czy samorządowej – wszędzie, gdzie są ludzie, ważne jest poszanowanie praw człowieka, poszanowanie wszystkich pracowników.

Agnieszka Gontarek, Prezes BondSpot S.A., kierująca pracami Komitetu konsultacyjnego GPW ds. ładu korporacyjnego, przedstawiła problem różnorodności płci w spółkach giełdowych w Polsce i na świecie. W Polsce Giełda Papierów Wartościowych po raz pierwszy w 2010 roku umieściła w kodeksie dobrych praktyk kwestię różnorodności, w szczególności zrównoważony udział kobiet i mężczyzn w organach spółek giełdowych. Dla Giełdy sprawa ta ma istotne znaczenie, dlatego też w przyszłym roku wspólnie z Global Compact Network Poland roku ponownie zorganizuje wydarzenie Ring the Bell, które ma zwrócić uwagę na tę kwestię. Podobnie jak ambasador Danii, prezes Gontarek podkreśliła, że różnorodność (pod względem płci, ale także innych cech) organów podejmujących ważne decyzje wpływa korzystnie na jakość decyzji. Zwróciła uwagę na długi okres zmian: Z obecnością kobiet w biznesie nie jest dobrze, szczególnie, jeśli mówimy o członkach zarządów, członkach rad nadzorczych. Te zmiany są zmianami pełzającymi. To nie jest specyfika jedynie naszego kraju. Skandynawia jest tutaj wyjątkiem.

Wieloetapowy proces przygotowań do wdrożenia Standardu Programu Etycznego w Biurze RPO przedstawiła Katarzyna Jakimowicz, Dyrektor Generalna BPRO. W proces przygotowań włączeni byli wszyscy pracownicy, a ich uwagi pozwoliły na wypracowanie ostatecznej wersji wewnętrznego kodeksu. Był to proces długotrwały, ale taki sposób zapewnia, że będzie to dokument faktycznie żyjący. Jednocześnie nie jest to dokument zamknięty, może on podlegać modyfikacjom we współpracy z pracownikami i doradcami ds. etyki. Dyrektor wskazała, że administracja powinna być konkurencyjnym pracodawcą: Musi dać przykład świadomego pracodawcy: łączenie ról zawodowych i prywatnych, podkreślanie roli rodzica i możliwości realizowania się rodzica w pracy, ale nie tylko rodzica – pamiętajmy, że wielu z nas, wiele rodzin ma w swoim gronie osoby starsze, to są też problemy osób opiekujących się starszymi w rodzinie.

Perspektywę biznesu w odniesieniu do różnorodności płci przedstawili trzej ostatni mówcy.

Dr Marcin Kilanowski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, członek Komitetu Sterującego Programu, reprezentujący Konfederację Lewiatan, przedstawił projekty, które miały na celu promowanie kwestii różnorodności płci – w tym Firma Równych Szans (zrealizowany m.in. przez Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju i Konfederację) oraz Diversity Index (realizowany przez Konfederację). Podkreślił wagę stwarzania odpowiednich warunków prawnych i organizacyjnych dla kobiet, które wracają do pracy po urodzeniu dziecka. Zauważył, że różnorodność się opłaca, ponieważ to nie tylko kwestia bycia etycznym, ale również osiągania korzyści w biznesie, co pokazują liczne badania: Przekłada się to na rozwój firm, ich większą konkurencyjność, kreatywność, innowacyjność. To, co różnorodność nam daje, to prawdziwe wykorzystanie potencjału ludzkiego, który drzemie w każdym z nas, trzeba jedynie stworzyć do tego warunki.

Mario Everardo Zamarripa Gonzalez, członek Komitetu Sterującego oraz Dyrektor w Stu Ergo Hestia S.A., przedstawił wdrażanie Standardu w swoim przedsiębiorstwie. Podkreślił, że jest to proces. Przyjęcie Standardu jest początkiem procesu, na który wpływ mają zarówno pracownicy, jak i klienci. Oczekują oni rzeczywistej realizacji zasad związanych z przyjęciem Standardu. Podkreślił wagę nieustającej edukacji przy wdrażaniu Standardu, która umożliwia rzeczywiste włączenie interesariuszy w proces. Zwrócił uwagę na wartość partnerstwa między przedsiębiorstwami związanego z tworzeniem Standardu, które umożliwia wymienianie się doświadczeniami.

Piotr Chmiel, członek Komitetu Sterującego i ekspert ds. compliance w T-Mobile Polska S.A., przedstawił plany Komitetu Sterującego Programu na przyszły rok: rozszerzenie i wzbogacenie Standardu, w szczególności o kwestie antykorupcyjne i ochrony sygnalistów, a także rozbudowanie dostępu do wiedzy w ramach Programu. Zapowiedział pracę Grupy Roboczej nad wparciem przedsiębiorstw w procesie wdrożenia wytycznych Ustawy o jawności życia publicznego.

Konferencję podsumował Kamil Wyszkowski, Dyrektor Generalny Global Compact Network Poland, zapowiadając jednocześnie podpisanie Standardu przez kolejne firmy i instytucje administracji publicznej.

Podczas konferencji Deklarację Przyjęcia Standardu w imieniu swoich instytucji podpisali:

  1. Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich
  2. Alain Simonnet, Prezes Zarządu, 3M Poland
  3. Hubert Banasiak, Dyrektor Departamentu Prawnego, Chief Compliance Officer, Totalizator Sportowy Sp. z o.o.
  4. Beata Iwanienko, Dyrektor ds. naukowych i relacji zewnętrznych, L’Oreal
  5. Stanisław Buczyński, Prezes Zarządu, LIDEX
  6. Michał Czarnuch, Partner, Domański Zakrzewski Palinka (DZP)
  7. Michał Kanownik, Prezes Zarządu, Związek Importerów i Producentów Sprzętu Elektrycznego i Elektronicznego Branży RTV i IT – ZIPSEE „Cyfrowa Polska”
  8. Wojciech Konecki, Prezes Zarządu, Związek Pracodawców Producentów Sprzętu AGD – CECED Polska
  9. Marcin Zawadzki, Prezes Zarządu, Związek Pracodawców Hoteli, Restauracji i Cateringu HORECA
  10. Krzysztof Romaniuk, Wiceprezes Zarządu, Polska Organizacja Przemysłu i Handlu Naftowego POPIHN
  11. Joanna Jeziorowska, Dyrektor HR, Oknoplast sp. z o.o.
  12. Marta Burchat, Kierownik Biura, Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła
  13. Katarzyna Witczak, Starszy Radca Prawny, EGIS Polska sp. z o.o.
  14. Prof. Bolesław Rok, Pełnomocnik Rektora ds. odpowiedzialnej edukacji menadżerskiej, Akademia Leona Koźmińskiego

Wydarzenie było również okazją do prezentacji tegorocznych raportów Programu Standard Etyki w Polsce, aktualnych szczególnie w świetle dyskusji nad Ustawą o jawności życia publicznego:

„Polityki compliance a różnorodność i równouprawnienie w miejscu pracy”.

„Przeciwdziałanie korupcji oraz nadużyciom. Systemowa ochrona sygnalistów”.

(dostępne do pobrania on-line w polskiej i angielskiej wersji językowej)