7 września w Sejmie odbyła się pierwsza w historii Narodowa Debata o Bezpieczeństwie Klimatycznym Polek i Polaków. W spotkaniu, zainicjowanym przez Pracownię na rzecz Wszystkich Istot, Koalicję Klimatyczną oraz Polską Akademię Nauk, uczestniczyli przedstawiciele świata nauki, polityki, administracji publicznej, społeczeństwa obywatelskiego i biznesu, w tym także przedstawiciele UN Global Compact Network Poland.
Debata była poświęcona wpływowi zmiany klimatu na bezpieczeństwo Polski – od zdrowia i jakości życia mieszkańców, przez gospodarkę i energetykę, po bezpieczeństwo państwa. Eksperci zwracali uwagę, że upały, susze, powodzie i pożary już dziś mają wymierne konsekwencje społeczne i gospodarcze. Wśród omawianych wyzwań znalazły się także rosnąca presja na zasoby wodne oraz konieczność dostosowania infrastruktury i gospodarki do zmieniających się warunków klimatycznych.
Klimat jako kwestia bezpieczeństwa
Podczas otwarcia debaty marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty podkreślał, że zmiana klimatu bezpośrednio wpływa na życie, zdrowie i sytuację ekonomiczną obywateli. Wskazywał na doświadczenia ostatnich lat – w tym powódź na południu Polski oraz fale upałów – jako przykłady zjawisk, których skutki odczuwamy już dziś. Jak zaznaczył, odpowiedzią powinno być jednocześnie ograniczanie tempa zmiany klimatu i przygotowanie państwa na jej konsekwencje. Koszty braku działania obejmują m.in. odbudowę infrastruktury po ekstremalnych zjawiskach pogodowych, straty gospodarcze wynikające z suszy czy konsekwencje zdrowotne wysokich temperatur. Marszałek zwrócił również uwagę na znaczenie sprawiedliwości transformacji. Polityka klimatyczna powinna uwzględniać sytuację gospodarstw domowych o niższych dochodach i rozkładać koszty zmian w sposób społecznie odpowiedzialny. Skuteczna transformacja wymaga nie tylko odpowiednich rozwiązań, ale również dialogu i społecznego poparcia dla ich wdrażania. W debacie zwracano także uwagę na długofalowe konsekwencje zmiany klimatu dla zasobów wodnych i przyrody. Prezes Polskiej Akademii Nauk prof. Marek Konarzewski wskazywał m.in. na potrzebę zmiany podejścia do gospodarki wodnej – z nastawienia na szybkie odprowadzanie wody na rzecz jej zatrzymywania w krajobrazie. Podkreślał również, że zmieniające się warunki klimatyczne będą wpływać na przyszły skład polskich lasów.
Udział Rady ds. Klimatu przy UNGCNP
W wydarzeniu udział wzięli przedstawiciele UN Global Compact Network Poland. Organizację reprezentowali Ewa Całus, Przewodnicząca Rady ds. Klimatu przy UNGCNP, Marta Grzybowska, Agnieszka Krzyżak-Pitura oraz Katarzyna Czarska. W debacie i pracach nad rekomendacjami przedstawionymi w Sejmie uczestniczyli również członkowie Rady ds. Klimatu przy UNGCNP: prof. dr hab. inż. arch. Anna Januchta-Szostak, prof. dr hab. inż. Zbigniew Karaczun, prof. dr hab. Szymon Malinowski, dr Aleksandra Kardaś, prof. dr hab. Mirek Mietus, dr hab. Jacek Piskozub, Marcin Popkiewicz oraz prof. dr hab. Piotr Skubała. Udział Rady w Narodowej Debacie jest kontynuacją jej działań na rzecz uwzględniania wiedzy naukowej w kształtowaniu polityk publicznych. W sierpniu Rada, pod przewodnictwem Ewy Całus, opublikowała stanowisko w związku z falą upałów w Polsce, wskazując na konsekwencje ekstremalnych temperatur oraz potrzebę wzmacniania odporności państwa i społeczeństwa.
Narodowa Debata potwierdziła, że bezpieczeństwo klimatyczne należy dziś rozpatrywać jako element bezpieczeństwa państwa i społeczeństwa, a nie wyłącznie jako kwestię środowiskową. Przygotowanie Polski na skutki zmiany klimatu wymaga współpracy nauki, administracji, polityki, biznesu i społeczeństwa obywatelskiego oraz podejmowania decyzji w oparciu o aktualną wiedzę.
Jednym z najważniejszych rezultatów spotkania będą rekomendacje dla Parlamentu, wskazujące możliwe kierunki działań na rzecz zwiększania bezpieczeństwa klimatycznego Polski. Ich autorzy zapowiadają również monitorowanie procesu wdrażania przedstawionych propozycji.
Rada ds. Klimatu przy UN Global Compact Network Poland deklaruje gotowość do dalszego udziału w tym procesie, poprzez dostarczanie wiedzy eksperckiej i wspieranie działań wzmacniających odporność Polski na skutki zmiany klimatu.
